Биров ўламан дейди, Биров куламан дейди.

* * *

Birov o‘laman deydi, Birov kulaman deydi.

* * *

He who pleased everybody died before he was born.

* * *

На всех не угодишь.

#тўй ва мотам ҳақида #андиша ва андишасизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #бахт ва бахтсизлик ҳақида

Яхши қиз эрта туриб соч тарар, Ёмон қиз эрта туриб нон сўрар.

* * *

Yaxshi qiz erta turib soch tarar, Yomon qiz erta turib non soʼrar.

* * *

Hair about the heels.

* * *

И космат, а не медведь.

#хулқ, тарбия #андиша ва андишасизлик ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #озодалик ва бетартиблик ҳақида #дангасалик ва калтафаҳмлик ҳақида #тозалик, соғлик ва беморлик ҳақида #гўзаллик ва хунуклик ҳақида

Хон гапирса, хонники тўғри, Бек гапирса — бекники.

* * *

Xon gapirsa, xonniki toʼgʼri, Bek gapirsa — bekniki.

* * *

To take the law into one's own hand.

* * *

Что мне законы, коли судьи знакомы.

#тўғри сўз ва ёлғончилик ҳақида #амалдорлар ва авом дин вакиллари ҳақида #яхши сўз ва ёмон сўз ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #адолат, тенглик #адолат, инсоф ва инсофсизлик ҳақида #тенглик ва тенгсизлик ҳақида

Соғлик бўлса, бойлик келар.

* * *

Sogʼlik boʼlsa, boylik kelar.

* * *

Good health is above wealth.

* * *

Здоровье дороже богатства.

#саломатлик, озодалик #тозалик, соғлик ва беморлик ҳақида #озодалик ва бетартиблик ҳақида #бахт, севги ва омад #гўзаллик ва хунуклик ҳақида

Ғалвирга сув солиб қўяр, Ғалвирга ун босиб қўяр.

* * *

Gʼalvirga suv solib qoʼyar, Gʼalvirga un bosib qoʼyar.

* * *

Go round in small circles.

* * *

Хлопот много, толку мало.

#самарадорлик ва бесамарлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #умид ва умидсизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида

Икковга биров ботолмас, Отлиққа яёв етолмас.

* * *

Ikkovga birov botolmas, Otliqqa yayov yetolmas.

* * *

Two is company, but three is none.

* * *

Где двое, там третий лишний.

#дўстлик ва душманлик ҳақида #аҳиллик ва ноаҳиллик ҳақида #андиша ва андишасизлик ҳақида #фаросат ва фаросатсизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Таёқ маймунга намоз ўқитар.

* * *

Tayoq maymunga namoz oʼqitar.

* * *

A staff is quickly found to beat a dog with.

* * *

Была бы собака — а палка найдется.

#тарбия ва одат ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида

Бол тотли деб бармоғингни чайнама.

* * *

Bol totli deb barmogʼingni chaynama.

* * *

To have a sweet tooth.

* * *

Коли уж мед — так и ложка.

#фаросат ва фаросатсизлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида #самимийлик ва носамимийлик ҳақида #андиша ва андишасизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #бошқалар #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида

Икки жинни қўшилди, - Бўлди бир қурбон ҳайит.

* * *

Ikki jinni qoʼshildi, - Boʼldi bir qurbon hayit.

* * *

Between two evils 'tis not worth choosing.

* * *

Хрен редьки не слаще.

#одоб ва одобсизлик ҳақида #фаросат ва фаросатсизлик ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #бошқалар

Девонага икки дунё баробар.

* * *

Devonaga ikki dunyo barobar.

* * *

Fools never know when they are well.

* * *

Дурак не понимает своей выгоды.

#бахт ва бахтсизлик ҳақида #тенглик ва тенгсизлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида

Ҳафтшанба куни Қизил қор ёққанда.

* * *

Haftshanba kuni Qizil qor yoqqanda.

* * *

When two Sundays come in one week.

* * *

После дождичка в четверг.

#меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #бошқалар

Игна билан битадиган ишга жуволдиз тиқма.

* * *

Igna bilan bitadigan ishga juvoldiz tiqma.

* * *

Break a fly on the wheel.

* * *

Стрелять из пушек по воробьям.

#имкон ва имконсизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Ақлли бошда соч турмас.

* * *

Aqlli boshda soch turmas.

* * *

Long hair and short wit.

* * *

Борода с локоток, а ума с ноготок.

#донолик ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #гўзаллик ва хунуклик ҳақида

Кўп оларман деб оздан қолма.

* * *

Ko‘p olarman deb ozdan qolma.

* * *

Grasp all, lose all.

* * *

За многим погонишься — последнее потеряешь.

#мамнунлик ва афсусланиш ҳақида #таъмагирлик ва очкўзлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #ризқ-насиба ва бенасиблик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида #эпчиллик ва ношудлик ҳақида

Кўрмаганни кўрдирар, Кўк эшакка миндирар.

* * *

Ko‘rmaganni ko‘rdilar, Ko‘k eshakka mindilar.

* * *

A lot of water has flowed under the bridge since.

* * *

Много воды утекло с тех пор.

#барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #тенглик ва тенгсизлик ҳақида #тақдир ва тадбир ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #эпчиллик ва ношудлик ҳақида

Ўтиб кетган ёмғирнинг кетидан ўпкалама.

* * *

O‘tib ketgan yomg‘irning ketidan o‘pkalama.

* * *

What's done can't be undone.

* * *

Что с возу упало, то пропало.

#вақт ва фурсат қадри ҳақида #мамнунлик ва афсусланиш ҳақида #имкон, тушкунлик #умид ва умидсизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида

Хотиннинг чиройи — эридан.

* * *

Xotinning chiroyi — eridan.

* * *

A good Jack makes a good Jill.

* * *

У хорошего мужа и жена хорошая.

#севги, ишқ, муносабатлар ҳақида #меҳр-оқибат ва оқибатсизлик ҳақида #оила ҳақида #эр-хотинлар ҳақида #гўзаллик ва хунуклик ҳақида

Этакни кессанг, енг бўлмас.

* * *

Etakni kessang, yeng bo‘lmas.

* * *

Rob Peter to pay Paul.

* * *

Тришкин кафтан.

#тенглик ва тенгсизлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #самарадорлик ва бесамарлик ҳақида #сабаб, баҳона ва натижа ҳақида #режа ва режасизлик ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида

Қийшиқ бўлса ҳам, ёл яхши, Хунук бўлса ҳам, қиз яхши.

* * *

Qiyshiq bo‘lsa ham, yol yaxshi, Xunuk bo‘lsa ham, qiz yaxshi.

* * *

Any port in a storm.

* * *

В беде любой выход хорош.

#севги, ишқ, муносабатлар ҳақида #гўзаллик ва хунуклик ҳақида

Қарс икки қўлдан чиқар, Қизғанч-йўлдан.

* * *

Qars ikki qo‘ldan chiqar, Qizg‘anch-yo‘ldan.

* * *

It takes two to make a quarrel.

* * *

Для ссоры нужны двое.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #адолат, тенглик #адолат, инсоф ва инсофсизлик ҳақида #тенглик ва тенгсизлик ҳақида

Бекорчидан-бемаза гап.

* * *

Bekorchidan-bemaza gap.

* * *

Waste.words.

* * *

Говорить на ветер.

#меҳнатсеварлик ва ишёқмаслик ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #эпчиллик ва ношудлик ҳақида

Қиморбоз ҳам ютар, ҳам ютқазар.

* * *

Qimorboz ham yutar, ham yutqazar.

* * *

Fortune is variant.

* * *

Счастье не кляп: в руки не возьмешь.

#омад ва омадсизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #тўғрилик ва эгрилик ҳақида #бахт ва бахтсизлик ҳақида #тенглик ва тенгсизлик ҳақида

Хато қилмоқ бордир, Тузатмаслик - ордир.

* * *

Xato qilmoq bordir, Tuzatmaslik - ordir.

* * *

To err is human.

* * *

Человеку свойственно ошибаться.

#масъулият ва масъулиятсизлик ҳақида #тарбия ва одат ҳақида #ор-номус ва номуссизлик ҳақида #тажрибакорлик ва калтабинлик ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида

Билмас табиб жон олар.

* * *

Bilmas tabib jon olar.

* * *

Not to know if one is coming or going.

* * *

He знать, на каком свете находишься.

#имкон, тушкунлик #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #тажрибакорлик ва калтабинлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида #эпчиллик ва ношудлик ҳақида

Ота кўрган ўт йўнар, Она кўрган тўн бичар.

* * *

Ota ko‘rgan o‘t yo‘nar, Ona ko‘rgan to‘n bichar.

* * *

It is a wise child that knows its own father.

* * *

He учил отец, а дядя не выучит.

#самарадорлик ва бесамарлик ҳақида #сабр-қаноат ва сабрсизлик ҳақида #тақдир ва тадбир ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #сабр, қаноат #сабр ва сабрсизлик ҳақида #оила ҳақида #оила ва қўшничилик ҳақида #фарзанд ва фарзандсизлик ҳақида

Тегирмоннинг тиши йўқ, Хўл -қуруқ билан иши йўқ.

* * *

Tegirmonning tishi yo‘q, Xo‘l -quruq bilan ishi yo‘q.

* * *

God's mill grinds slow but sure.

* * *

От возмездия не уйдешь.

#деҳқончилик ва чорвачилик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Кеккайган йигитнинг гердайишини ишда кўр.

* * *

Kekkaygan yigitning gerdayishini ishda koʼr.

* * *

To take one down a peg or two.

* * *

Спесивый высоко мостится, да низко ложится.

#меҳнатсеварлик ва ишёқмаслик ҳақида #самарадорлик ва бесамарлик ҳақида #камтарлик ва манманлик ҳақида #ботирлик ва қўрқоқлик ҳақида #андиша ва андишасизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #тажрибакорлик ва калтабинлик ҳақида #эпчиллик ва ношудлик ҳақида

Яхши хусн-ярим омад.

* * *

Yaxshi xusn-yarim omad.

* * *

A fair face is half a fortune.

* * *

He родись красивой, а родись счастливой.

#омад ва омадсизлик ҳақида #гўзаллик ва хунуклик ҳақида

Кутмаган тош бош ёрар.

* * *

Kutmagan tosh bosh yorar.

* * *

Out of a blue sky.

* * *

Как гром среди ясного неба.

#тақдир ва тадбир ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида #бахт ва бахтсизлик ҳақида #тинчлик ва нотинчлик ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида

Замонани хўрладилар, Ўтиб кетгач, мақтадилар.

* * *

Zamonani xo‘rladilar, O‘tib ketgach, maqtadilar.

* * *

Other times other manners.

* * *

О времена, о нравы!

#эл-юрт, ўлка ҳақида #халқ ва миллат ҳақида #вақт ва фурсат қадри ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #сахийлик ва бахиллик ҳақида

Йўғон чўзилади, ингичка узилади.

* * *

Yoʼgʼon choʼziladi, ingichka uziladi.

* * *

A chain is no stronger than its weakest link.

* * *

Где тонко, там и рвется.

#меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида

Дунё кўрмай, дунё кишиси бўлмайсан.

* * *

Dunyo koʼrmay, dunyo kishisi boʼlmaysan.

* * *

Nothing new under the sun.

* * *

Ничто не ново под луной.

#илм, касб-ҳунар ва илмсизлик ҳақида #тажрибакорлик ва калтабинлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #йўл ва йўлдош ҳақида

Итимнинг боғи йўқ, Емиши қора чарос.

* * *

Itimning bog‘i yo‘q, Yemishi qora charos.

* * *

Straight trees have crooked ro6fs.

* * *

He суди дерева по коре.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида

Ойда келганга — оёқ, Кунда келганга — таёқ.

* * *

Oyda kelganga — oyoq, Kunda kelganga — tayoq.

* * *

A constant guest is never welcome.

* * *

Частого гостя радушно не встречают.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Бир салла тагида икки калла бўлмас.

* * *

Bir salla tagida ikki kalla boʼlmas.

* * *

You cannot flay the same ox twice.

* * *

С одного вола двух шкур не дерут.

#адолат, тенглик #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #тақдир ва тадбир ҳақида

Аёлнинг нозидан қўрқ, Аҳмоқнинг — сўзидан.

* * *

Ayolning nozidan qo‘rq, Ahmoqning — so‘zidan.

* * *

Women must have their wills while they live, because they make none when they die.

* * *

Женский обычай не мытьем, так катаньем, а свое возьмет.

#бахт ва бахтсизлик ҳақида #муҳаббат ва бевафолик ҳақида #севги, ишқ, муносабатлар ҳақида #қадр-қиммат ва қадрсизлик ҳақида #меҳр-оқибат ва оқибатсизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #эҳтиёж ва зарурият ҳақида

Оғзига келганни демак — нодоннинг иши. Олдига келганни емак — ҳайвоннинг иши.

* * *

Ogʼziga kelganni demak — nodonning ishi. Oldiga kelganni yemak — hayvonning ishi.

* * *

A close mouth catcheth no flies.

* * *

Молчи — за умного сойдешь.

#донолик ва нодонлик ҳақида #таъмагирлик ва очкўзлик ҳақида #эҳтиёж ва зарурият ҳақида #фаросат ва фаросатсизлик ҳақида #режа ва режасизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #тажрибакорлик ва калтабинлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида #эпчиллик ва ношудлик ҳақида

Эшитмас қулоқ элни бузар.

* * *

Eshitmas quloq elni buzar.

* * *

In at one ear and out at the other.

* * *

А Васька слушает, да ест.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #бошқалар

Тош юрак тоғни талқон қилар.

* * *

Tosh yurak tog‘ni talqon qilar.

* * *

As hard as a Flint.

* * *

Тароват как кремень: обухом не ударишь, искры не увидишь.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида

Борга етти кун хайит, Йўққа — бир кун.

* * *

Borga yetti kun xayit, Yo‘qqa — bir kun.

* * *

Appetite comes with eating.

* * *

Аппетит приходит во время еды.

#бойлик, фақирлик #фақирлик ва бойлик ҳақида #фаровонлик ва етишмовчилик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида

Гап десанг — қоп-қоп, Иш десанг, Самарқанддан топ.

* * *

Gap desang — qop-qop, Ish desang, Samarqanddan top.

* * *

The greatest talkers are the least doers.

* * *

Где много слов — там мало дела.

#меҳнатсеварлик ва ишёқмаслик ҳақида #илм, касб-ҳунар ва илмсизлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида #дангасалик ва калтафаҳмлик ҳақида #самарадорлик ва бесамарлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #тўғри сўз ва ёлғончилик ҳақида

Ўйлаб олмай сўйлама.

* * *

Oʼylab olmay soʼylama.

* * *

Say little but think the more.

* * *

Дела делают не шумом, а умом.

#яхши сўз ва ёмон сўз ҳақида #тарбия ва одат ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #тўғри сўз ва ёлғончилик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида

Ҳар панддан — бир ақл.

* * *

Har panddan — bir aql.

* * *

It's an ill wind that blows nobody good.

* * *

Нет худа без добра.

#самарадорлик ва бесамарлик ҳақида #донолик ҳақида #донолик ва нодонлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Ваъда қуруқ, бажарилса-улуғ.

* * *

Vaʼda quruq, bajarilsa-ulugʼ.

* * *

Be slow to promise and quick to perform.

* * *

He дав слова — крепись, а дав слово — держись.

#мардлик ва номардлик ҳақида #тўғри сўз ва ёлғончилик ҳақида #масъулият ва масъулиятсизлик ҳақида #самарадорлик ва бесамарлик ҳақида #сабаб, баҳона ва натижа ҳақида #ишонч ва ишончсизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида

Тез киришган тез қайтар.

* * *

Tez kirishgan tez qaytar.

* * *

Soon hot, soon cold.

* * *

Горяч блин, да скоро остыл.

#барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #сабр-қаноат ва сабрсизлик ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #тажрибакорлик ва калтабинлик ҳақида #эпчиллик ва ношудлик ҳақида

Эр молсиз бўлмас, Йигит ёрсиз.

* * *

Er molsiz boʼlmas, Yigit yorsiz.

* * *

All shall be well Jack shall have Jill.

* * *

Всякий будь со своею милой.

#бахт, севги ва омад #севги, ишқ, муносабатлар ҳақида #фақирлик ва бойлик ҳақида #эр-хотинлар ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #фаровонлик ва етишмовчилик ҳақида #адолат, тенглик

Ёмон илон тегирмон бошида айланар.

* * *

Yomon ilon tegirmon boshida aylanar.

* * *

There is a snake in the grass.

* * *

Змею выше глаз не подымай.

#яхшилик ва ёмонлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #яхши сўз ва ёмон сўз ҳақида #тўғрилик ва эгрилик ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида #фойда ва зарар ҳақида #йўл ва йўлдош ҳақида

Пулни кўп деб шопирма, Йўқ вақти зор бўласан.

* * *

Pulni ko‘p deb shopirma, Yo‘q vaqti zor bo‘lasan.

* * *

Waste not, want net.

* * *

Мотовство до нужды доведет.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #фақирлик ва бойлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида #тежамкорлик ва исрофгарчилик ҳақида #бахт ва бахтсизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #фаровонлик ва етишмовчилик ҳақида #адолат, тенглик #фойда ва зарар ҳақида

Подада битта тиррақи ҳўкиз бўлса, Бутун подани тирқиратади.

* * *

Podada bitta tirraqi ho‘kiz bo‘lsa, Butun podani tirqiratadi.

* * *

One scabbed sheep infects the whole flock..

* * *

Паршивая овца все стадо портит.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида

Фалон ерда бор олтин, Борсанг, пақир топилмас.

* * *

Falon yerda bor oltin, Borsang, paqir topilmas.

* * *

Prospect is often better than possession.

* * *

He то хлеб, что в поле, а то, что в сусеке.

#омад ва омадсизлик ҳақида #ризқ-насиба ва бенасиблик ҳақида #тақдир ва тадбир ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Илон пўстини ташлаган билан қилиғини ташламас.

* * *

Ilon po‘stini tashlagan bilan qilig‘ini tashlamas.

* * *

Can the leopard change his spots?

* * *

Змею выше глаз не поднимай.

#одоб ва одобсизлик ҳақида #ҳайвонлар ва қушлар ҳақида #самимийлик ва носамимийлик ҳақида #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Адашмаган тил, Тоймаган туёқ йўқ.

* * *

Adashmagan til, Toymagan tuyoq yo‘q.

* * *

Every man is a fool sometimes and none at all times.

* * *

Про всяк час ума не напасешься.

#қудрат ва ожизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида

Сув ўпириб кетган тўғонни дўппи билан бекитиб бўлмас.

* * *

Suv o‘pirib ketgan to‘g‘onni do‘ppi bilan bekitib bo‘lmas.

* * *

Try to sweep back the atlantic with a broom.

* * *

И большой бадьей реки не вычерпать.

#бахт ва бахтсизлик ҳақида #қудрат ва ожизлик ҳақида #имкон ва имконсизлик ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #эҳтиёткорлик ва эҳтиётсизлик ҳақида

Ё эр бўл, бўлмасанг, қора ер бўл.

* * *

Yo er bo‘l, bo‘lmasang, qora yer bo‘l.

* * *

A matter of life and death.

* * *

Голова на кону.

#қадр-қиммат ва қадрсизлик ҳақида #адолат, тенглик #меъёр ва меъёрсизлик ҳақида

Ўғри қариса, сўфи бўлар, Ғар қариса — отин.

* * *

O‘g‘ri qarisa, so‘fi bo‘lar, G‘ar qarisa — otin.

* * *

An old poacher makes the best keeper.

* * *

Нет лучше лесника, чем бывший браконьер.

#ёшлик ва қарилик ҳақида #андиша ва андишасизлик ҳақида #ор-номус ва номуссизлик ҳақида #халқ ва миллат ҳақида #барқарорлик ва беқарорлик ҳақида #адолат, инсоф ва инсофсизлик ҳақида